Ga naar de inhoud 
Het leeghalen van een woning na het overlijden van een dierbare is zelden alleen praktisch werk. Het komt op een moment dat er al veel te verwerken en te regelen is. Tegelijk zijn er een paar zaken die binnen een bepaalde tijd geregeld moeten worden, zeker bij een huurwoning.
Dit artikel legt rustig uit hoe het zit: wanneer de woning leeg moet zijn, wie verantwoordelijk is, wat een ontruiming kost, en waar je op moet letten rond het aanvaarden van de erfenis. Geen druk, wel duidelijkheid, zodat je weet wat er speelt en in welk tempo je het kunt aanpakken.
Wie is verantwoordelijk voor het leeghalen?
Het korte antwoord: de erfgenamen die de erfenis aanvaarden. In de praktijk zijn dat meestal de partner of de kinderen van de overledene, of degenen die in een testament zijn aangewezen als erfgenaam of executeur. Is er geen testament, dan bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn, in een vaste volgorde van naaste familie.
De erfgenamen zijn er onder meer verantwoordelijk voor dat de woning netjes en op tijd wordt opgeleverd. Bij een huurwoning betekent dat: leeg en bezemschoon binnen de termijn die hieronder aan bod komt. Belangrijk om te weten is dat de verantwoordelijkheid pas echt bij je ligt op het moment dat je de erfenis aanvaardt; over die keuze leggen we verderop meer uit.
Worden er door alle erfgenamen geen aanspraak op de nalatenschap gemaakt en verwerpt iedereen de erfenis, dan loopt de afwikkeling via een andere procedure. In dat geval regelt niet de familie maar een andere instantie de verdere afhandeling.
Als er een partner of medehuurder achterblijft
Dit artikel gaat over de situatie waarin de overledene alleen woonde en de woning dus helemaal leeg moet. Woonde er iemand samen met de overledene, dan ligt het anders, en dat is belangrijk om te weten voordat je verder leest.
Een medehuurder of samenhuurder mag na het overlijden gewoon in de woning blijven wonen. Het huurcontract loopt voor diegene door; het is wel verstandig de verhuurder zo snel mogelijk te laten weten dat je blijft. Ook iemand die formeel geen medehuurder is maar wel langere tijd een duurzame gemeenschappelijke huishouding met de overledene had, kan vaak in de woning blijven of krijgt in elk geval ruimer de tijd.
Als je samen met de overledene in de woning woonde en er wilt blijven, dan gelden de termijnen uit dit artikel niet zomaar voor jou. Neem in dat geval zo snel mogelijk contact op met de verhuurder om je situatie te bespreken en, indien nodig, het huurcontract op jouw naam te laten voortzetten. Laat je daarbij goed informeren, bijvoorbeeld door het Juridisch Loket, zodat je weet welke rechten je hebt.
Hoe snel moet de woning leeg zijn?
Voor een huurwoning waar de overledene alleen woonde, ligt de termijn vast in de wet. Voor een koopwoning is het anders geregeld.
Huurwoning: einde tweede kalendermaand
Woonde de overledene alleen in een huurwoning, dan eindigt de huurovereenkomst volgens de wet van rechtswege aan het einde van de tweede volle kalendermaand na het overlijden. Dat gebeurt automatisch, zonder dat iemand iets hoeft te doen. Een voorbeeld: bij een overlijden begin mei loopt de huur door tot en met eind juli, en moet de woning eind juli leeg en bezemschoon zijn.
Die tweede-maand-termijn is de wettelijke buitengrens. In de praktijk ziet het er vaak anders uit: sommige verhuurders en woningcorporaties willen de woning liever sneller terug, en veel erfgenamen zeggen de huur juist zelf eerder op om niet onnodig huur door te betalen. De wettelijke termijn geeft dus de uiterste ruimte, maar wat er feitelijk gebeurt, regel je in overleg met de verhuurder.
Goed om te weten: de erfgenamen hoeven die volle twee maanden niet af te wachten. Zij kunnen de huur ook zelf opzeggen, vaak vrij snel na het overlijden, waarbij meestal een opzegtermijn van ongeveer een maand geldt. Is de woning eerder leeg, dan hoeft er dus niet onnodig lang huur te worden doorbetaald. Andersom is bij veel verhuurders, in overleg, soms juist wat meer tijd mogelijk als dat nodig is. Bespreek dit altijd met de verhuurder en vraag om een schriftelijke bevestiging van de einddatum.
Om als erfgenaam zaken te kunnen regelen, zoals de huur opzeggen, bij de bankrekening van de overledene komen of de woning afhandelen, is vaak een Verklaring van Erfrecht nodig. Dat is een document van de notaris waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag handelen. Veel instanties vragen erom voordat ze iets met je regelen. Het is daarom verstandig dit document vroeg in het traject bij de notaris aan te vragen, zodat je niet later vastloopt op ontbrekende papieren.
Koopwoning: geen wettelijke termijn
Bij een koopwoning gelden geen wettelijke ontruimingstermijnen. In de praktijk moet de woning meestal leeg zijn voor de overdracht aan een nieuwe eigenaar. Wordt de woning verkocht, dan is het vaak praktisch om de ontruiming af te ronden voordat de woning te koop gaat, omdat een lege woning makkelijker te bezichtigen is.
Wat kost het ontruimen van de woning?
De kosten hangen af van het woningtype en de hoeveelheid inboedel. Hieronder de richtprijzen, all-in en inclusief btw.
| Woningtype | Richtprijs | Werkduur |
|---|---|---|
| Appartement (2 tot 3 kamers) | €500 tot €850 | Halve tot hele dag |
| Eengezinswoning (3 tot 5 kamers) | €700 tot €2.000 | 1 tot 2 dagen |
| Grotere woning (5 kamers of meer) | €1.200 tot €2.500 | 2 tot 3 dagen |
| Vrijstaand huis | €1.500 tot €3.500 | 2 tot 4 dagen |
| Sterk vervuilde woning | €2.500 tot €6.000+ | 3 tot 7 dagen |
Voor de volledige uitleg per woningtype, wat extra werkzaamheden kosten en welke factoren de prijs bepalen, is het artikel over wat een woningontruiming kost nuttig. Komt een woning door omstandigheden in een sterk vervuilde staat, dan vraagt de ontruiming meer tijd, beschermingsmiddelen en schoonmaak, en liggen de kosten hoger. Dat komt vaker voor dan mensen denken en is geen reden voor schaamte; een goed ontruimingsbedrijf gaat daar zonder oordeel mee om.
De keuze rond het aanvaarden van de erfenis
Dit is het belangrijkste juridische punt van dit artikel, en het verdient aandacht voordat er spullen uit de woning worden meegenomen of weggedaan. Bij een nalatenschap is er een keuze te maken, en die keuze heeft gevolgen.
Drie mogelijkheden
Er zijn grofweg drie manieren om met een erfenis om te gaan.
- Zuiver aanvaarden. Je aanvaardt de erfenis volledig, met de bezittingen en eventuele schulden. Bij een nalatenschap met voldoende bezit is dat geen probleem, maar zijn er onbekende of grote schulden, dan kun je daar ook persoonlijk voor aansprakelijk worden.
- Beneficiair aanvaarden. Je aanvaardt de erfenis onder voorbehoud: schulden worden eerst uit de nalatenschap betaald, en je wordt niet met je eigen vermogen aansprakelijk voor een tekort. Dit is de voorzichtige keuze wanneer de financiele situatie van de overledene onduidelijk is.
- Verwerpen. Je doet volledig afstand van de erfenis. Dit kan aan de orde zijn als duidelijk is dat de schulden groter zijn dan de bezittingen.
Voorkom stilzwijgend aanvaarden
Hier zit een belangrijke valkuil. Als je je gaat gedragen als erfgenaam voordat je een bewuste keuze hebt gemaakt, bijvoorbeeld door spullen mee te nemen, weg te gooien of de woning te laten ontruimen, dan kan dat worden opgevat als stilzwijgend zuiver aanvaarden. Daarmee aanvaard je ook de eventuele schulden.
Het advies is daarom eenvoudig: maak eerst, samen met een notaris, een bewuste keuze over het aanvaarden van de erfenis, en ga pas daarna aan de slag met de inboedel. Een zorgvuldig ontruimingsbedrijf wacht hier ook op en begint niet voordat die keuze is gemaakt. Voor onafhankelijke uitleg over erfrecht en aanvaarden kun je terecht bij de Rijksoverheid en bij een notaris.
Hoe begrijpelijk de wens ook is om alvast iets persoonlijks veilig te stellen, het meenemen of weggooien van spullen kan juridisch worden gezien als het aanvaarden van de hele erfenis, inclusief schulden. Wacht met het verdelen of meenemen van inboedel tot de aanvaardingskeuze formeel is gemaakt. Bij onzekerheid over de financiele situatie is beneficiair aanvaarden vaak de veilige route. Laat je hierover goed informeren door de notaris.
Wie betaalt de ontruiming?
De kosten van de ontruiming komen ten laste van de nalatenschap. Hoe dat precies loopt, hangt af van de aanvaardingskeuze.
Bij zuiver aanvaarden worden de ontruimingskosten betaald uit de bezittingen van de nalatenschap, zoals banktegoeden of de opbrengst van de woning. De afwikkeling loopt vaak via de notaris, die aan het einde een overzicht geeft van de kosten en opbrengsten.
Bij beneficiair aanvaarden worden de kosten van de ontruiming eerst uit de bezittingen voldaan, voordat er iets aan de erfgenamen toekomt. De ontruimingskosten worden behandeld als een schuld van de nalatenschap zelf.
Bij verwerping door alle erfgenamen loopt de afwikkeling via een andere procedure, en regelt niet de familie de ontruiming. In de praktijk wordt dan vaak alleen het noodzakelijke gedaan.
Verrekenen met een inboedelopkoper
Bevat de woning nog inboedel met een reele waarde, dan kan dat de kosten van de ontruiming drukken. Een opkoper kan de waarde van bruikbare of waardevolle spullen, zoals antiek, een verzameling of apparatuur in goede staat, inschatten en verrekenen met de ontruimingskosten.
Afhankelijk van die waarde zijn er drie uitkomsten: de waarde dekt ongeveer de kosten, waardoor de ontruiming met gesloten beurs kan; de waarde is hoger, waardoor er een bedrag aan de nalatenschap toekomt; of de waarde is lager, waardoor er een verschil overblijft om te betalen. Of dit in een specifieke situatie interessant is, hangt volledig af van wat er in de woning staat. Het artikel over de inboedel verkopen, doneren of laten opkopen gaat hier verder op in.
Een rustig stappenplan
Hieronder een stappenplan dat ruimte laat voor tempo en zorgvuldigheid. Bij een huurwoning is er doorgaans genoeg tijd binnen de wettelijke termijn; haast is in de eerste dagen niet nodig.
- Neem eerst de tijd
Er is geen haast in de eerste dagen. Bezoek de woning rustig met familie en bekijk samen wat er staat voordat er iets gebeurt.
- Maak een afspraak bij de notaris
Bespreek bij de notaris de afwikkeling van de nalatenschap en de keuze rond het aanvaarden van de erfenis, voordat er spullen worden meegenomen of weggedaan.
- Stel persoonlijke spullen veilig
Verzamel met familie de foto's, brieven, sieraden en andere persoonlijke voorwerpen en leg die apart, voordat de ontruiming begint.
- Bekijk wat er met de inboedel gebeurt
Bepaal samen welke spullen worden verdeeld, geschonken of verkocht. Een opkoper kan desgewenst de waarde van de inboedel inschatten.
- Vraag een offerte aan
Met foto's per ruimte is een vaste prijs op te stellen, inclusief een eventuele verrekening met de inboedelwaarde.
- Laat de woning ontruimen en opleveren
De ontruiming gebeurt op een tempo dat bij de familie past. De woning wordt bezemschoon opgeleverd en de sleutels worden netjes overgedragen.
Persoonlijke spullen met aandacht
Een woning leeghalen na een overlijden is niet alleen praktisch werk. Tussen de gewone inboedel zitten de dingen die er echt toe doen: foto's, brieven, dagboeken, sieraden en kleine erfstukken. Die verdienen aandacht voordat de rest van de inboedel wordt aangepakt.
Een praktische werkwijze: loop met de familie samen door de woning en richt een aparte ruimte in, bijvoorbeeld een lege slaapkamer, waar alle persoonlijke en mogelijk waardevolle spullen tijdens de eerste fase worden verzameld. Pas later, in alle rust, beslis je wat er met die spullen gebeurt en wie wat bewaart. Door dit te doen voordat een ontruimingsbedrijf komt, voorkom je dat er iets verloren gaat in de drukte.
Het verdelen van spullen verloopt niet altijd vanzelf. Tussen erfgenamen kan soms spanning ontstaan over wie wat krijgt, vaak juist rond voorwerpen met vooral emotionele waarde. Dat is begrijpelijk en komt vaker voor dan mensen denken. Het helpt om hier op tijd en samen rustig afspraken over te maken, voordat de ontruiming begint, zodat de verdeling niet onder tijdsdruk hoeft te gebeuren.
Een zorgvuldig ontruimingsbedrijf houdt hier tijdens het werk rekening mee. Kleine persoonlijke of waardevolle voorwerpen die alsnog opduiken, bijvoorbeeld achter in een lade, achter een kast of op zolder, horen apart te worden gelegd en aan de familie te worden overhandigd. Het komt regelmatig voor dat zo nog iets terechtkomt dat eerder over het hoofd werd gezien.
Een woning moest op korte termijn leeg en bezemschoon worden opgeleverd voor de verkoop. In overleg snel ingepland en binnen 24 uur rustig en volledig ontruimd.
Bekijk dit projectVeelgestelde vragen
Wie is verantwoordelijk voor het ontruimen van een woning na een overlijden?
De erfgenamen die de erfenis aanvaarden zijn verantwoordelijk voor het leeghalen van de woning. Dat zijn meestal de partner of de kinderen van de overledene, of degenen die in een testament zijn aangewezen. Bij een huurwoning waar de overledene alleen woonde, moeten de erfgenamen zorgen dat de woning binnen de geldende termijn bezemschoon wordt opgeleverd. Wordt de nalatenschap door iedereen verworpen, dan loopt de afwikkeling via een andere weg.
Hoe snel moet een huurwoning leeg zijn na een overlijden?
Als de overledene alleen in de huurwoning woonde, eindigt de huur volgens de wet aan het einde van de tweede volle kalendermaand na het overlijden. Bij een overlijden begin mei betekent dat bijvoorbeeld dat de woning eind juli leeg moet zijn. Erfgenamen kunnen de huur vaak ook eerder opzeggen, waarbij meestal een opzegtermijn van ongeveer een maand geldt. Bij een koopwoning gelden geen wettelijke termijnen.
Wat als er een partner of medehuurder achterblijft?
Dan gelden er andere, ruimere regels. Een medehuurder of samenhuurder mag na het overlijden in de woning blijven; het huurcontract loopt voor diegene gewoon door. Iemand die geen medehuurder is maar wel een duurzame gemeenschappelijke huishouding met de overledene had, krijgt doorgaans langer de tijd. Dit artikel gaat vooral over de situatie waarin niemand in de woning achterblijft. Blijf je zelf in de woning wonen, neem dan zo snel mogelijk contact op met de verhuurder.
Wat kost het ontruimen van een woning na een overlijden?
Een woningontruiming na een overlijden kost grofweg tussen €500 en €6.000 of meer, afhankelijk van het woningtype en de hoeveelheid inboedel. Een appartement ligt rond €500 tot €850, een eengezinswoning rond €700 tot €2.000, een grotere woning rond €1.200 tot €2.500, en een vrijstaand huis rond €1.500 tot €3.500. Een sterk vervuilde woning kost meer. Bij waardevolle inboedel kan een opkoper de kosten verlagen.
Wat is stilzwijgend aanvaarden van een erfenis?
Van stilzwijgend zuiver aanvaarden is sprake als je je gedraagt als erfgenaam zonder dat formeel uit te spreken, bijvoorbeeld door spullen mee te nemen, weg te gooien of de woning te laten ontruimen. Met zuiver aanvaarden word je ook aansprakelijk voor eventuele schulden van de overledene. Daarom is het verstandig om eerst bij de notaris een bewuste keuze te maken over het aanvaarden van de erfenis, voordat je iets uit de woning meeneemt of laat verwijderen.
Wie betaalt de woningontruiming na een overlijden?
De kosten van de ontruiming komen ten laste van de nalatenschap. Bij zuiver aanvaarden worden ze betaald uit de bezittingen, zoals banktegoeden of de opbrengst van de woning. Bij beneficiair aanvaarden worden de kosten eerst uit de bezittingen voldaan voordat erfgenamen iets ontvangen. Bij verwerping loopt de afwikkeling via een andere procedure. Bevat de inboedel waardevolle spullen, dan kan een opkoper de kosten deels of geheel verrekenen.
Wat doe je met persoonlijke spullen tijdens de ontruiming?
Verzamel persoonlijke spullen zoals foto's, brieven, sieraden en kleine erfstukken samen met de familie voordat de ontruiming begint, en leg ze apart in een doos. Maak rustig afspraken over wie wat bewaart. Een zorgvuldig ontruimingsbedrijf let er tijdens het werk op of er nog kleine persoonlijke of waardevolle voorwerpen opduiken, bijvoorbeeld in lades of achter kasten, en legt die apart voor de familie.
