Ga naar de inhoud 
Een openhaard die niet meer wordt gebruikt, blijft vaak nog jaren staan. Tot het moment komt dat hij in de weg zit, onderhoud vraagt, of plaats moet maken voor een andere inrichting van de woonkamer. De vraag is dan: wat kost het om hem weg te halen? Een eenduidig bedrag is daar niet op te geven, want een openhaard verwijderen is geen vaste klus maar een reeks keuzes.
Een ongebruikte openhaard is bovendien niet helemaal probleemloos om te laten staan. Een open rookkanaal kan tocht en warmteverlies geven, doordat warme binnenlucht via het kanaal naar buiten verdwijnt. Daarnaast blijft een schoorsteen die boven het dak uitsteekt een bron van mogelijke daklekkage, en vraagt hij in principe nog veegonderhoud. Voor wie de haard toch niet meer gebruikt, zijn dat extra redenen om verwijderen te overwegen, naast de ruimte die het oplevert.
Dit artikel legt uit welke vijf manieren van verwijderen er zijn, van alleen het haardelement tot de complete openhaard met schoorsteen, en wat elke keuze ongeveer inhoudt. Daarna komen de bijkomende kosten aan bod: het constructiewerk bij een dragende schouw, het asbesttraject bij een oudere woning, en de overige factoren die de prijs bepalen. Ook de alternatieven voor volledig verwijderen komen langs.
De vijf manieren van verwijderen
Een openhaard bestaat uit meerdere onderdelen: het haardelement zelf, de schouw eromheen, vaak een gemetselde wand, en het rookkanaal dat naar de schoorsteen loopt. Je kunt die los of in samenhang aanpakken, en dat levert vijf manieren van verwijderen op. Het diagram zet ze op een rij.
Alleen het haardelement is de lichtste ingreep. Het vuurkorf- of haardelement wordt uit de bestaande schouw gehaald en het rookkanaal wordt afgedopt; de schouw blijft staan als decoratief element of voor een latere inbouwhaard. Dit is een keuze voor wie het karakter van de schouw wil behouden maar de openhaard zelf niet meer gebruikt.
De haard en de houten schouw samen weghalen gaat een stap verder: het haardelement en de schouwmantel verdwijnen, de gemetselde wand erachter blijft staan en wordt afgewerkt met stucwerk of tegels. Dat geeft een modernere uitstraling zonder een grote ruimteverandering. De haard, de schouw en de gemetselde wand samen weghalen is de volgende stap: de hele openhaardstructuur in de woonkamer verdwijnt, inclusief het rookkanaal binnenshuis, wat de meeste woonruimte oplevert.
Een volledige verwijdering omvat ook de schoorsteen die door het dak loopt, met de bijbehorende dak-afdichting. Dit is de keuze bij een complete renovatie of bij de overstap naar een ander verwarmingssysteem. De vijfde manier is het weghalen van een ingebouwde haard van gietijzer of staal; zulke modernere haarden zijn zwaarder en vaak vastgezet in de wand, waardoor de demontage bewerkelijker is. Bij een gasvariant moet bovendien een erkend installateur de gasaansluiting afdoppen.
Wat bepaalt de prijs?
Binnen die vijf manieren wordt de uiteindelijke prijs door een aantal dingen bepaald. Het belangrijkste is simpelweg hoeveel er weg moet: alleen een haardelement demonteren is licht werk, een complete openhaard met gemetselde wand en schoorsteen is een meerdaagse klus voor twee personen. Hoe meer onderdelen, hoe hoger de kosten.
Daarnaast speelt het type schouw mee. Een houten schouw is doorgaans eenvoudig te demonteren, terwijl een natuurstenen of marmeren mantel voorzichtig werk vraagt; dat laatste kost meer tijd, maar zo'n mantel is vaak nog intact te bewaren of door te verkopen. Een gietijzeren ingebouwde haard is het zwaarste en bewerkelijkste werk. Verder tellen mee of de woning bewoond is, want dan is een stofarme aanpak nodig, en of het werk te combineren is met andere sloop, wat vaak voordeliger uitpakt. De twee grootste prijsverhogers, de dragende schouw en asbest, krijgen hieronder een eigen paragraaf.
Gaat het om een volledige verwijdering inclusief de schoorsteen op het dak, dan telt ook de bereikbaarheid mee. Het bovendaks deel weghalen vraagt veilige toegang tot het dak, en daarvoor moet er ruimte zijn om een hoogwerker of een stelling te plaatsen. Een lastig bereikbaar dak, krappe ruimte rond de woning of bijvoorbeeld overhangende bomen kunnen het werk bewerkelijker maken en zo de prijs verhogen.
Bereken jouw situatie met de sloopkosten-calculator
Wil je een schatting voor jouw specifieke situatie, zonder offerte aan te vragen? Voer de lengte, het type woning en de gemeente in, en de calculator geeft binnen 30 seconden een realistische prijsindicatie. Geen e-mailadres, geen verplichtingen.
Open de calculator →Is de schouw dragend?
Een van de grootste prijsbepalende factoren is de vraag of de gemetselde schouw onderdeel is van de draagconstructie. In oudere woningen is de schouwwand vaak dragend en houdt hij mede een verdiepingsvloer omhoog. Is dat het geval, dan zijn een constructieberekening en een stalen balk nodig om de last over te nemen, en dat verhoogt de kosten en de doorlooptijd.
Een eerste inschatting maak je met vier vragen: is de woning ouder en heeft hij een gemetselde schouw, rust de verdiepingsvloer of het dak op de schouwwand, is de wand dik, en loopt de schouw door meerdere verdiepingen. Wijst dat richting dragend, dan hoor je rekening te houden met constructiewerk. Zekerheid komt pas met een beoordeling ter plekke. De bredere uitleg over dragende constructies staat in het artikel over draagmuur verwijderen.
Asbest in een oudere openhaard
Bij een woning die voor 1994 is gebouwd, is er een kans op asbest in en rond de openhaard. Asbest werd toegepast vanwege zijn brandwerende eigenschappen, en juist rond een vuurplaats kwam dat van pas. Het zit vooral in de pakkingen van oude inspectieluikjes, in een asbestcement rookkanaalpijp, en in de isolatie rond het rookkanaal achter de schouw.
Asbest is met het blote oog niet betrouwbaar te herkennen. Voor het slopen van een openhaard in een oudere woning hoort daarom eerst een asbestinventarisatie door een gecertificeerd bedrijf te worden uitgevoerd. Wordt er asbest gevonden, dan volgt een sanering en een vrijgavemeting voordat de gewone sloop kan beginnen. Dat traject brengt eigen kosten met zich mee, maar die vallen weg tegen de gevolgen van een asbestbesmetting door onzorgvuldig sloopwerk. Voor de schoorsteen, die nauw samenhangt met de openhaard, beschrijft het artikel over wat een schoorsteen verwijderen kost het kostenplaatje verder.
Is er subsidie mogelijk?
Sommige gemeenten kennen een subsidieregeling voor het verwijderen van een houtgestookte kachel of openhaard met het bijbehorende rookgaskanaal. De achterliggende reden is meestal luchtkwaliteit: houtstook draagt bij aan fijnstof, en gemeenten stimuleren bewoners om ermee te stoppen.
Of zo'n regeling voor jouw gemeente geldt, en zo ja onder welke voorwaarden en voor welk bedrag, verschilt per gemeente en verandert in de loop van de tijd. Het is daarom niet verstandig om je op een specifiek bedrag te verlaten zonder dat na te gaan. Raadpleeg voor de actuele regeling de gemeente zelf, of vraag de sloper of hij de aanvraag mee kan verzorgen.
Niet verwijderen, maar aanpassen
Volledig weghalen is niet de enige optie. Wie de openhaard niet meer gebruikt maar ook niet wil slopen, heeft een paar alternatieven die vaak lichter en goedkoper zijn.
Je kunt de openhaard gesloten maken: het rookkanaal wordt afgesloten met een afsluitplaat en het haardelement decoratief dichtgezet. Dat behoudt het karakter en houdt de optie open om de haard later weer in gebruik te nemen. Een tweede mogelijkheid is ombouwen naar een bio-ethanolhaard: de bestaande schouw blijft, maar het oude haardelement maakt plaats voor een bio-ethanol-inzet, die geen rookkanaal nodig heeft. En een derde optie is ombouwen naar een gashaard, waarbij het rookkanaal behouden blijft en er een gasaansluiting en een gashaard worden geplaatst. In alle drie de gevallen blijft het karakter van de schouw behouden, zonder de overlast van houtstook. Twijfel je tussen verwijderen en aanpassen, dan is een bezoek waarbij de opties naast elkaar worden gelegd vaak verhelderend.
En wie de openhaard voorlopig gewoon wil blijven gebruiken, maar het milieubezwaar van houtstook serieus neemt, kan in de tussentijd schoner stoken. Door alleen droog, goed opgeslagen hout te gebruiken en een betere stookmethode te hanteren, komt er minder fijnstof en roet vrij. Dat haalt de haard niet weg, maar het verkleint de overlast tot het moment dat je een definitieve keuze maakt.
Wat staat er in een offerte?
Een goede offerte voor het verwijderen van een openhaard maakt inzichtelijk waar je voor betaalt, in plaats van één totaalbedrag te noemen. Een uitgesplitste offerte begint met een inventarisatiebezoek, waarbij het type haard, de staat van de schouw, de vraag of de constructie dragend is en het asbestrisico bij een oudere woning worden beoordeeld.
Daarna horen het sloopwerk per onderdeel, een eventuele constructieberekening, een eventueel asbesttraject en de muurafwerking als aparte regels terug te komen, met een vaste opleverdatum. Zo zie je precies wat elke keuze kost en kun je beslissen of een lichtere variant volstaat. Hoe de wand na het weghalen van de openhaard wordt afgewerkt, is een onderwerp op zich, dat in een apart artikel van dit cluster verder aan bod komt.
Veelgestelde vragen
Wat kost het verwijderen van een openhaard?
De kosten lopen sterk uiteen, afhankelijk van hoeveel je laat weghalen. Alleen het haardelement uit een bestaande schouw halen is de lichtste en goedkoopste ingreep. Een complete verwijdering van de haard, de schouw en de schoorsteen door het dak is het meest ingrijpend en het duurst. Of de schouw dragend is en of er asbest in het spel is, kan de prijs verder verhogen. Een bedrijf kan na een bezoek een gerichte offerte opstellen.
Kun je elke openhaard verwijderen?
In principe is elke openhaard te verwijderen, maar de aanpak verschilt. Een dragende gemetselde schouw vraagt een constructieberekening en een stalen balk, een woning van voor 1994 vraagt eerst een asbestonderzoek, en bij een gashaard moet een erkend installateur de gasaansluiting afdoppen. Het is dus zelden alleen sloopwerk.
Kun je zelf een openhaard verwijderen?
Alleen het losse haardelement of een eenvoudige houten schouw weghalen kan technisch zelf, maar er zijn risico's: het gewicht van de onderdelen, een mogelijke gasaansluiting en asbest in een oudere woning. Bij een dragende schouw, een gasaansluiting of een woning van voor 1994 is een professional vrijwel altijd nodig.
Heb je een vergunning nodig om een openhaard te verwijderen?
Voor het weghalen van alleen het haardelement of een houten schouw in de eigen woning volstaat doorgaans een sloopmelding bij de gemeente. Voor een dragende gemetselde schouw is vaak een omgevingsvergunning nodig, en bij een monument kan er een welstandstoets bij komen. Vraag de juiste procedure na bij je gemeente.
Moet ik de openhaard helemaal weghalen of kan een deel?
Een deel kan vaak ook. Wie het karakter van de schouw wil behouden, kan alleen het haardelement laten weghalen en de schouw laten staan, bijvoorbeeld voor een latere inbouwhaard of als wandelement. Volledig verwijderen levert de meeste ruimte op, maar is niet altijd nodig als de openhaard geen overlast meer geeft.
Is een subsidie mogelijk voor het verwijderen van een openhaard?
Sommige gemeenten kennen een subsidieregeling voor het verwijderen van een houtgestookte kachel of openhaard met het bijbehorende rookgaskanaal, vaak vanuit het oogpunt van luchtkwaliteit. Of zo'n regeling voor jouw gemeente geldt en wat de voorwaarden zijn, verschilt en verandert; raadpleeg daarvoor de gemeente zelf.
