Ga naar de inhoud 
Losliggend tapijt rol je op en draag je naar buiten. Vastgelijmd tapijt is een ander verhaal: het tapijt is op de ondervloer geplakt, en als het er eenmaal af is, blijft de lijm achter. Dat lijmresidu wegkrijgen is verreweg het bewerkelijkste deel van de klus, en het bepaalt grotendeels hoeveel tijd en moeite het hele project kost.
Dit artikel legt uit hoe je de vier lijmsoorten herkent voordat je begint, hoe de drie methodes met hitte, chemie en een schuurmachine werken, en hoe je het werk stap voor stap aanpakt. Voor het bredere kostenplaatje is het artikel over wat tapijt verwijderen kost de plek om verder te lezen; voor tapijt op een trap is er een apart artikel.
De lijmsoorten herkennen
Voordat je begint, loont het om vast te stellen met welke lijm je te maken hebt, want dat bepaalt welke methode kans van slagen heeft. Een visuele inspectie geeft een sterke indicatie. Grofweg kom je vier soorten tegen.
Polyurethaanlijm is de meest gebruikte lijm in modernere vloeren. Hij is geelbruin van kleur, heeft een ietwat rubberachtige textuur en reageert goed op hitte: bij ongeveer 100 tot 140 graden wordt hij zacht. Dispersielijm is een lijm op waterbasis, wit tot lichtgeel van kleur, en reageert op een combinatie van water en warmte; je vindt hem vooral in wat eenvoudiger tapijtvloeren. Contactlijm is donkergeel tot bruin, kleeft direct bij contact en vraagt een hogere temperatuur, in de orde van 130 tot 160 graden, om te verzachten. En bitumenlijm, de zwarte teerachtige lijm uit oudere woningen, is zwart of donkerbruin, hard en bros, en reageert nauwelijks op hitte; die moet machinaal van de vloer.
Bij woningen van voor 1994 kan oude vloerlijm of een oude lijmlaag onder het tapijt asbest bevatten. Dat is een serieus aandachtspunt, want juist het schuren en breken van zo'n laag brengt vezels in de lucht. Ga bij een oudere woning dus niet zomaar een harde, zwarte lijmlaag met een schuurmachine te lijf. Twijfel je over wat er ligt, laat dan eerst een gecertificeerd bedrijf onderzoeken of er asbest in het spel is, voordat het werk begint. Een korte controle vooraf is altijd verstandiger dan een besmetting achteraf.
De drie methodes
Voor het verwijderen van vastgelijmd tapijt en de lijmresten zijn er drie hoofdmethodes. Het diagram zet ze naast elkaar; hieronder lopen we ze langs.
De eerste en meest gebruikte methode is hitte: een heteluchtpistool verzacht de lijm, waarna het tapijt met een plamuurmes wordt losgewrikt. Het werkt goed voor polyurethaan- en dispersielijm. De kunst zit in het werken in kleine secties van zo'n 30 bij 30 centimeter: verwarm een sectie tot de lijm zacht is en wrik die meteen los, voordat de lijm weer afkoelt. Een te grote sectie verhitten heeft geen zin, want de helft is dan alweer koud voordat je erbij bent. De heteluchtpistool-stand luistert nauw, en dat is het onderwerp van de waarschuwing verderop.
De tweede methode is chemie: een chemische lijmverwijderaar wordt met een kwast of spuitfles aangebracht, krijgt de tijd om in te trekken, en daarna wordt de losgeweekte lijm met een plamuurmes weggeschraapt. Het is een goede route voor wie liever niet met een heteluchtpistool werkt. Zorg wel voor goede ventilatie en draag handschoenen en een veiligheidsbril. Let op bij een poreuze ondervloer zoals cement: die kan het product opnemen, wat vlekken geeft die later door een strakke afwerking heen zichtbaar blijven. Test daarom eerst op een klein stuk. En houd er rekening mee dat de ondervloer na een natte of chemische aanpak goed moet drogen voordat er een nieuwe vloer op kan; daarover verderop meer.
De derde methode is machinaal: een vloerschuurmachine schuurt de lijm van de vloer. Dit is de aangewezen weg voor oude, harde bitumenlijm en voor grote oppervlakten waar handwerk niet meer rendabel is. Doorgaans wordt eerst grof geschuurd en daarna fijner nageschuurd; voor de eerste, grove pas werkt een grove korrel in de orde van 16 tot 24, voor de afwerking een fijnere korrel rond 40 tot 60. Het is stoffig werk, dus een stofzuiger met een fijn filter is geen overbodige luxe maar noodzaak. Een schuurmachine is bovendien te agressief voor een houten ondervloer; daar is hij niet geschikt.
Naast de schuurmachine voor de lijmresten bestaat er ook een machine voor het loswrikken van het tapijt zelf: een tapijtstripmachine. Waar je met een plamuurmes strook voor strook moet trekken en wrikken, doet zo'n machine dat in een doorlopende beweging, vaak met een instelbare druk voor verschillende lijmsoorten. Voor een groot oppervlak vastgelijmd tapijt kan dat het werk flink versnellen. Voor een kleine ruimte weegt het huren van zo'n machine niet altijd op tegen handwerk; dat is een afweging van oppervlakte en lijmsterkte.
Het stappenplan
Met de methode gekozen, verloopt het verwijderen van vastgelijmd tapijt het best in een vaste volgorde van acht stappen.
- Maak een proefstuk
Test op een klein stuk welke methode het beste werkt en stel het lijmtype vast. Zo weet je vooraf wat je te wachten staat en kies je de juiste aanpak.
- Richt de werkplek in
Zorg voor goede ventilatie met ramen open, en leg afdekmateriaal en een stofzuiger klaar. Een opgeruimde werkplek werkt veiliger en sneller.
- Snijd het tapijt in stroken
Snijd het tapijt met een mes in stroken van zo'n 30 tot 40 centimeter breed. Smalle stroken zijn handzamer dan grote lappen.
- Werk strook voor strook
Pak niet de hele vloer in een keer aan. Werk per strook met het heteluchtpistool en plamuurmes, of met een chemisch product.
- Ruim tussendoor op
Voer het losgemaakte tapijt per paar stroken af en zuig de vloer schoon. Dat houdt de werkplek overzichtelijk en veilig.
- Beoordeel de lijmresten
Bepaal aan de hand van de nieuwe vloer of de lijmresten weg moeten of mogen blijven. Niet elke vloer vraagt een volledig lijmvrije ondergrond.
- Haal de lijmresten weg
Schraap lichte resten weg met een plamuurmes, of schuur een grotere of hardere laag machinaal van de vloer.
- Lever de ondervloer op
Controleer of de ondervloer vlak en schoon is. Is er nat of chemisch gewerkt, laat de vloer dan eerst goed drogen, want een te vochtige ondervloer kan een nieuwe vloer beschadigen. Zo weet de vloerlegger of stukadoor precies wat hij krijgt.
Oud tapijt op de zolder en de slaapkamers weggehaald en netjes afgevoerd, zodat de ruimtes schoon werden opgeleverd als basis voor nieuw laminaat.
Bekijk dit projectLijmresten op cement of op hout
Hoe je de lijmresten aanpakt, hangt mede af van wat voor ondervloer eronder zit. De twee komen er heel anders uit.
Een cementdek- of betonvloer is robuust: alle drie de methodes zijn er bruikbaar, ook de schuurmachine. Lichte lijmsporen zijn op zo'n vloer acceptabel als er een vergevingsgezinde vloer overheen komt. Een houten ondervloer vraagt voorzichtiger werk: een schuurmachine is te agressief en valt af, het heteluchtpistool moet op een gematigde stand en in korte beurten worden gebruikt om het hout niet te verbranden, en eventueel naschuren gebeurt licht en met de hand of fijn gereedschap. Is een houten of plaat-ondervloer plaatselijk zwaar met lijm bedekt of beschadigd, dan kan het vervangen van dat deel soms verstandiger zijn dan eindeloos reinigen.
Kom je een natuurstenen ondervloer tegen, dan is voorzichtigheid geboden met warmte: natuursteen heeft een poreuze structuur, en warmtetechnieken zijn daar af te raden. Een mildere aanpak met licht schraap- en schuurwerk past dan beter. Het is dus altijd verstandig om eerst vast te stellen wat voor ondervloer onder het tapijt zit, voordat je een methode kiest.
Moeten de lijmresten echt weg?
Niet elke klus vraagt een volledig lijmvrije ondervloer. Of de lijmresten er echt allemaal af moeten, hangt af van wat er als nieuwe vloer op komt.
Komt er een strakke, verlijmde vloer op, zoals een gietvloer of verlijmd PVC, dan moeten de lijmresten volledig weg. Zo'n vloer hecht niet goed op een oude, vette of ongelijke lijmlaag, en laat anders binnen korte tijd los. Komt er een vergevingsgezinde vloer, zoals laminaat op een foam-ondervloer, dan mag een dunne, vlakke lijmrest doorgaans blijven zitten; die vloer ligt zwevend en is minder kritisch over de ondergrond. Wordt de ondervloer eerst geëgaliseerd, dan geldt als vuistregel: voor een strakke vloer eerst de lijm eraf en dan pas egaliseren, want egaline hecht slecht op een vette of harde lijmlaag. Het egaliseren van een ondervloer is een onderwerp op zich, met eigen aandachtspunten per type egaline; daarvoor is de kennisbank de plek om verder te kijken.
Fouten die mensen maken
Rond het verwijderen van vastgelijmd tapijt komen steeds dezelfde missers terug. Wie ze kent, bespaart zichzelf schade en dubbel werk.
- Het heteluchtpistool te heet zetten
Een te hoge stand verbrandt de lijm in plaats van hem te verzachten, met zwarte vlekken op de vloer tot gevolg. Houd voor de meeste lijmsoorten een gematigde stand aan.
- Te grote secties tegelijk verhitten
Verwarm je een te groot stuk, dan is de helft alweer koud voordat je begint. Werk in kleine secties van zo'n 30 bij 30 centimeter.
- Machinaal schuren zonder stofafzuiging
Zonder afzuiging verspreidt het schuurstof zich door het hele huis, wat een gezondheidsrisico geeft. Sluit altijd een stofzuiger met een fijn filter aan.
- Chemie op kaal cement zonder test
Cement neemt een chemisch product op, wat blijvende vlekken kan geven onder een strakke afwerking. Test eerst op een klein, onopvallend stuk.
- Lijmresten laten zitten onder een strakke vloer
Onder een gietvloer of verlijmd PVC laten achtergebleven lijmresten de nieuwe vloer loslaten. Voor een strakke vloer moet de ondergrond echt lijmvrij zijn.
Veelgestelde vragen
Hoe verwijder je vastgelijmd tapijt?
Snijd het tapijt in stroken en werk strook voor strook. Verzacht de lijm met een heteluchtpistool en wrik het tapijt los met een plamuurmes. Werk in kleine secties, zodat de verwarmde lijm niet afkoelt voordat je erbij bent. Het echte werk zit daarna in de lijmresten op de ondervloer, die afhankelijk van de nieuwe vloer weggehaald moeten worden.
Hoe verwijder je tapijtlijm?
Er zijn drie hoofdmethodes. Met hitte: een heteluchtpistool verzacht de lijm, die je daarna met een plamuurmes wegschraapt. Met chemie: een lijmverwijderaar laat je intrekken en schraap je weg. Machinaal: een schuurmachine haalt een harde of grote laag van de vloer. Welke methode het beste werkt, hangt af van de lijmsoort en de ondervloer.
Welke lijmsoorten kom je onder tapijt tegen?
Grofweg vier. Polyurethaanlijm is geelbruin en rubberachtig en reageert goed op hitte. Dispersielijm is wit tot lichtgeel en op waterbasis. Contactlijm is donkergeel tot bruin en vraagt meer hitte. Bitumenlijm is zwart of donkerbruin, hard en bros, en reageert nauwelijks op hitte; die moet machinaal weg.
Hoe verwijder je oude tapijtlijm?
Oude polyurethaan- of dispersielijm laat zich doorgaans met een heteluchtpistool en een plamuurmes verwijderen. Oude bitumenlijm reageert nauwelijks op hitte en moet machinaal van de vloer worden geschuurd. Een chemische lijmverwijderaar werkt op de meeste oude lijmsoorten, maar vraagt dan een langere inwerktijd.
Moeten de lijmresten altijd volledig weg?
Dat hangt af van de nieuwe vloer. Voor een strakke, verlijmde vloer zoals een gietvloer of verlijmd PVC moeten de lijmresten volledig weg, anders hecht de nieuwe vloer niet goed. Voor een vergevingsgezinde vloer, zoals laminaat op een foam-ondervloer, mag een dunne, vlakke lijmrest doorgaans blijven zitten.
Kan er asbest in oude vloerlijm zitten?
Bij woningen van voor 1994 kan oude vloerlijm of een oude lijmlaag asbest bevatten. Ga bij een oudere woning daarom niet zomaar zwarte, harde lijm te lijf met een schuurmachine, want dan kunnen er vezels vrijkomen. Laat bij twijfel eerst een gecertificeerd bedrijf onderzoeken wat er zit voordat het werk begint.
