Ga naar de inhoud 
Tegels eruit hakken is zwaar werk, maar het is niet het laatste werk. Onder de tegels zit een laag lijm, en die blijft als een ruwe, ongelijke korst op de ondergrond achter. Voordat er iets nieuws op kan, een nieuwe vloer, een nieuwe wandafwerking of opnieuw tegels, moet die lijm weg. En anders dan veel mensen denken, is dat geen kwestie van even schrapen: de juiste aanpak hangt sterk af van wat voor lijm er ligt en op welke ondergrond.
Dit artikel legt uit hoe je de lijmsoorten herkent, hoe de drie methodes met een schuurmachine, chemie en een heteluchtpistool werken, en waarom de ondergrond mede bepaalt wat veilig kan. Voor het verwijderen van de tegels zelf zijn er aparte artikelen in dit cluster; de technieken hier lijken op die voor vastgelijmd tapijt en tapijtlijm, want het gaat in de kern om hetzelfde: lijmresidu van een ondergrond krijgen.
De lijmsoorten herkennen
Voordat je een methode kiest, moet je weten welke lijm onder de oude tegels zat. Een blik op het residu na het slopen geeft een sterke aanwijzing. Grofweg kom je vijf soorten tegen.
Cementlijm is poederlijm die met water is aangemaakt. Hij is grijs of grijswit, hard, en breekt schilferig; aan de korrelige, droge structuur is hij goed te herkennen. Dit is de meest voorkomende lijm onder vloertegels. Dispersielijm is een kant-en-klare pasta, lichtbruin tot beige en rubberachtig van structuur, met je nagel in te drukken; je vindt hem vooral onder wandtegels. Flexlijm lijkt op cementlijm maar bevat kunststofdeeltjes die hem harder en taaier maken; hij wordt gebruikt bij vloerverwarming en grote tegels, en is lastiger te schuren dan gewone cementlijm. Polyurethaanlijm, kortweg PU-lijm, is geelbruin tot amberkleurig en zeer hard en rubberachtig; die kom je minder vaak tegen in woningen. En bitumenlijm, ten slotte, is de oude, pekzwarte, kleverige lijm die je onder heel oude tegels en vloerzeil vindt.
Bitumenlijm verdient een aparte waarschuwing. Deze zwarte, teerachtige lijm werd vroeger veel gebruikt onder tegels en vloerzeil, en bij woningen van voor 1994 kan zo'n oude lijmlaag, of het vloerzeil erboven, asbest bevatten. Ga er daarom niet zomaar met een schuurmachine of een heteluchtpistool overheen, want juist het schuren en verhitten brengt vezels in de lucht. Kom je bij een oudere woning zwarte, harde lijm tegen, laat dan eerst door een gecertificeerd bedrijf onderzoeken wat er zit voordat je verdergaat. Het cluster heeft hier een apart artikel over; bij twijfel geldt: eerst onderzoeken, dan pas bewerken.
De drie methodes
Voor het verwijderen van tegellijm zijn er drie hoofdmethodes. Het diagram zet ze naast elkaar; hieronder lopen we ze langs.
De eerste methode is machinaal. In twee stappen: eerst worden met een breed plamuurmes de grote, deels al losliggende stukken lijm weggewrikt, daarna schuurt een vloerschuurmachine met een diamantschijf het resterende residu glad tot de ondergrond weer schoon is. Het is de aangewezen aanpak voor harde cementlijm en flexlijm op een cementdekvloer, en voor een groter oppervlak veruit het snelst. Het is wel droog, stoffig werk: een geschikte stofzuiger op de machine is noodzaak, want cementstof is schadelijk om in te ademen.
Bij het schraapwerk met het plamuurmes telt de hoek. Houd het mes in een vlakke hoek van ongeveer 30 tot 45 graden tegen de ondergrond en werk de lijm laagje voor laagje weg. Steek je het mes te steil weg, dan hap je in de ondergrond en maak je krassen of beschadigingen die je later terugziet. Geduldig en in een vlakke hoek werken levert een netter resultaat dan met kracht doorzetten.
De tweede methode is chemisch. Een chemische lijmverwijderaar wordt met een kwast of roller aangebracht, krijgt tijd om in te trekken, en daarna wordt de losgeweekte lijm met een plamuurmes weggeschraapt. Dit werkt goed voor dispersielijm en voor oude bitumenlijm, waar machinaal werk juist uitsmeert in plaats van verwijdert. Het is een goede keuze voor kleinere oppervlakten. Werk wel met goede ventilatie, handschoenen en een veiligheidsbril, want de verwijderaar bevat oplosmiddelen. Op cementlijm heeft chemie geen zin: die lost er niet door op.
Wie liever niet met oplosmiddelen werkt, kan voor dispersielijm een milder middel proberen: galzeep. Door de lijm te laten weken met een mengsel van galzeep en water en daarna met een spons of schraper te bewerken, laat dispersielijm zich vaak al losweken. Galzeep is huidvriendelijker dan een afbijtmiddel en geeft geen scherpe dampen, wat het een prettiger keuze maakt op een kwetsbare ondergrond zoals een gipswand, waar agressieve middelen het gips kunnen aantasten. Voor harde cementlijm helpt het niet, maar voor zachtere lijm is het een rustige, veilige aanpak.
De derde methode is hitte. Een heteluchtpistool verzacht de lijm, waarna die met een plamuurmes wordt weggeschraapt voordat hij weer hard wordt. Dit is de aangewezen weg voor harde PU-lijm, voor oude lijm die te hard is geworden om te schuren, en voor randen en hoeken waar een machine niet bij komt. Werk in kleine secties en houd het pistool op afstand van de ondergrond; voor de meeste lijm volstaat een gematigde stand. Op kunststof of vinyl is een heteluchtpistool af te raden vanwege smeltgevaar, en op dispersielijm werkt het slecht, want die verbrandt eerder dan dat hij zacht wordt.
De ondergrond bepaalt mee
Welke methode veilig en effectief is, hangt niet alleen van de lijm af, maar ook van wat eronder zit. Dezelfde lijm vraagt op een cementdekvloer een andere aanpak dan op hout of gips.
Op een cementdek- of betonvloer kan alles: machinaal schuren is voor een groter oppervlak het snelst, chemie is geschikt voor kleine zones, en het heteluchtpistool voor randen en harde lijm. De ondergrond is robuust en raakt niet beschadigd. Op een houten vloer ligt het anders: een schuurmachine is daar te agressief en beschadigt het hout, dus het heteluchtpistool met een plamuurmes is geschikter, op een gematigde stand en met ruim afstand. Zit het tegelwerk er zeer sterk op een houten vloer, dan kan het vervangen van de houten ondervloer praktischer zijn dan al die lijm weghalen.
Een gipswand is het kwetsbaarst. Machinaal werk breekt het gips en een heteluchtpistool verbrandt de kartonlaag, dus alleen voorzichtig chemisch werk met een zacht plamuurmes is veilig. Zit er veel zware lijm op een gipsplaat, dan is de plaat vervangen vaak praktischer dan urenlang lijm wegwerken. En ligt er een vloerverwarmingssysteem onder, dan is een machine helemaal uit den boze vanwege het risico de leidingen te raken; daar is alleen voorzichtig chemisch en handmatig werk verantwoord. Stel dus eerst de ondergrond vast, en kies dan pas de methode.
Wat bepaalt de kosten?
Wat het verwijderen van tegellijm kost, is niet in één bedrag te vatten; het hangt van een paar dingen af. Het belangrijkste is de lijmsoort: zachte dispersielijm is sneller weg dan harde flexlijm of PU-lijm, en oude bitumenlijm is het bewerkelijkst. Daarnaast tellen de oppervlakte en de ondergrond mee, want machinaal werk op een groot cementdek verloopt heel anders dan voorzichtig handwerk op een gipswand of boven vloerverwarming.
Verder maakt het verschil of je het zelf doet of laat doen. Zelf werken bespaart arbeidskosten, maar je hebt machinehuur en materiaal nodig, en het is fysiek zwaar, stoffig werk. Een bedrijf rekent arbeid, maar heeft de juiste machines, werkt sneller en regelt de afvoer mee. Voor een gerichte prijs is een inschatting vooraf nodig, en daarbij hoort, bij twijfel over de lijm, een proefstukje. De zwaarste post ontstaat als er asbest in het spel is: dan komt er een onderzoekstraject bij, en dat verandert het hele kostenplaatje.
Bereken jouw situatie met de sloopkosten-calculator
Wil je een schatting voor jouw specifieke situatie, zonder offerte aan te vragen? Voer de oppervlakte, het type woning en de gemeente in, en de calculator geeft binnen 30 seconden een realistische prijsindicatie. Geen e-mailadres, geen verplichtingen.
Open de calculator →
Een tegelvloer volledig verwijderd, waarbij een hardnekkige mortel- en lijmlaag gericht is aangepakt zodat de ondergrond onbeschadigd bleef en klaar lag voor een nieuwe vloer.
Bekijk dit projectFouten die mensen maken
Rond het wegwerken van tegellijm komen steeds dezelfde missers terug. Ze kosten achteraf vaak meer tijd dan ze vooraf zouden hebben gescheeld.
- De lijmsoort verkeerd inschatten
Dispersielijm met een schuurmachine bewerken levert een smerige, uitgesmeerde laag op die nog moeilijker weg te krijgen is. Stel eerst met een proefstukje vast wat voor lijm er ligt.
- Machinaal schuren zonder stofafzuiging
Cementstof is schadelijk om in te ademen. Een geschikte stofzuiger op de schuurmachine en een stofmasker zijn geen optie maar noodzaak.
- Het heteluchtpistool te dicht op het hout
Te dichtbij of te lang op één plek geeft brandvlekken in een houten ondergrond, en die zijn er met schuren niet meer uit. Houd afstand en blijf bewegen.
- Chemie gebruiken zonder ventilatie
De oplosmiddelen in een lijmverwijderaar geven in een afgesloten ruimte snel hoofdpijn. Zet ramen open en las pauzes in.
- Lijmresten laten zitten onder een strakke vloer
Een gietvloer of verlijmd PVC hecht slecht op oud lijmresidu en laat los. Voor zo'n afwerking moet de ondergrond echt volledig schoon zijn.
Moet alle lijm weg?
Niet elke klus vraagt een ondergrond die tot op de laatste millimeter lijmvrij is. Of alle tegellijm er echt af moet, hangt af van wat er daarna op komt.
Komen er nieuwe tegels op nieuwe tegellijm, dan mag een oude lijmrest blijven zitten, mits die vlak verdeeld is en stevig hecht; de nieuwe tegellijm bindt daar prima op. Komt er een strakke vloer op, zoals een gietvloer, verlijmd PVC of een nieuwe houten vloer, dan moet de lijm volledig weg, want die afwerkingen hechten slecht op oud residu en laten anders los. Twijfel je of de oude lijm vlak en stabiel genoeg is, dan is dat iets om vooraf te laten beoordelen. Wordt de ondergrond eerst geëgaliseerd of opnieuw gestuukt, dan geldt opnieuw: eerst de lijm eraf, dan pas de nieuwe laag, want egaline en stucwerk hechten slecht op een vette lijmlaag. Dat is een onderwerp op zich, waarvoor het cluster een apart artikel kent.
Een handige controle voordat de nieuwe vloer of wandafwerking erop gaat: zet een lamp schuin op de ondergrond. Recht van boven lijkt een vloer of muur al snel vlak, maar door het licht schuin te laten vallen, werpen hobbels en achtergebleven lijmresten een schaduw en zie je het reliëf meteen. Zo ontdek je oneffenheden nu, en niet pas als de nieuwe afwerking er ligt en de bobbels eronder zichtbaar worden.
Veelgestelde vragen
Hoe verwijder je tegellijm?
Er zijn drie hoofdmethodes, en welke werkt hangt af van de lijmsoort. Cementlijm en flexlijm haal je machinaal weg met een plamuurmes en een schuurmachine. Dispersielijm laat zich chemisch oplossen met een lijmverwijderaar. Harde lijm zoals polyurethaanlijm pak je aan met een heteluchtpistool en een plamuurmes. Stel daarom eerst de lijmsoort vast, het liefst met een proefstukje.
Welk gereedschap heb je nodig om tegellijm te verwijderen?
De basis bestaat uit brede plamuurmessen en voor een groter oppervlak een vloerschuurmachine met diamantschijf, met een geschikte stofzuiger erop tegen het cementstof. Voor chemisch werk komen daar een lijmverwijderaar, een kwast en handschoenen bij, en voor harde lijm een heteluchtpistool. Een stofmasker en een veiligheidsbril horen er bij elke methode bij.
Kun je tegellijm chemisch oplossen?
Voor dispersielijm en oude bitumenlijm werkt chemisch oplossen goed: je brengt een lijmverwijderaar aan, laat die intrekken en schraapt de lijm weg. Cementlijm en flexlijm lossen niet chemisch op; die vragen machinaal werk. Werk bij een chemische verwijderaar altijd met goede ventilatie en handschoenen.
Hoe haal je oude tegellijm van een muur?
Op een stenen of cementmuur kun je een heteluchtpistool en een plamuurmes gebruiken. Op een gipswand is alleen voorzichtig chemisch werk veilig, want machinaal werk breekt het gips en hitte verbrandt de kartonlaag. Zit er veel zware lijm op een gipsplaat, dan is de plaat vervangen vaak praktischer dan urenlang lijm wegwerken.
Moet alle tegellijm weg voordat er een nieuwe vloer op kan?
Dat hangt af van de nieuwe afwerking. Komen er nieuwe tegels op nieuwe tegellijm, dan mag een oude lijmrest blijven zitten mits die vlak en stevig hecht. Voor een gietvloer, PVC of een nieuwe houten vloer moet de lijm volledig weg, omdat de nieuwe vloer anders slecht hecht en kan loslaten.
Hoe verwijder je tegellijm van een houten vloer?
Op een houten vloer is een schuurmachine af te raden, omdat die het hout beschadigt. Een heteluchtpistool met een plamuurmes is dan geschikter, op een gematigde stand en met ruim afstand tot het hout om brandvlekken te voorkomen. Zit het tegelwerk er zeer sterk op, dan kan het vervangen van de houten ondervloer praktischer zijn dan al die lijm weghalen.
