Ga naar de inhoud 
Het verwijderen van een openhaard kost geld, en het is dan goed om te weten dat de gemeente in sommige gevallen meebetaalt. Een aantal gemeenten kent een subsidieregeling voor het weghalen van een houtgestookte haard met het rookgaskanaal. Lang niet elke gemeente heeft zo'n regeling, en de voorwaarden lopen uiteen, maar waar ze bestaat kan ze een merkbaar deel van de kosten dekken.
Dit artikel legt uit waarom gemeenten zo'n subsidie geven, hoe een regeling doorgaans werkt, en welke voorwaarden meestal gelden. De regeling van de gemeente Eindhoven komt als concreet voorbeeld aan bod. Voor het kostenplaatje van de verwijdering zelf is het artikel over wat een openhaard verwijderen kost de plek om verder te lezen.
Waarom is er subsidie?
Een subsidie op het weghalen van een haard lijkt op het eerste gezicht vreemd, maar er zit een duidelijke gedachte achter. Het stoken van hout geeft uitstoot: fijnstof en roet komen vrij in de woonomgeving, en daar hebben niet alleen de stoker maar ook de buren, voetgangers en fietsers last van. Gemeenten die de luchtkwaliteit willen verbeteren, zien het verminderen van houtstook als een van de knoppen waaraan ze kunnen draaien.
Een subsidie voor het verwijderen van een rookgaskanaal is daarbij een stimulans: het maakt het voor bewoners aantrekkelijker om een ongebruikte of weinig gebruikte houtkachel definitief weg te laten halen, in plaats van hem te laten staan. Het is dus geen sloopsubsidie op zich, maar een luchtkwaliteitsmaatregel. Dat verklaart ook meteen waarom de regelingen zich op houtstook richten en niet op bijvoorbeeld een gashaard.
Hoe werkt een gemeentelijke regeling?
Hoewel de details per gemeente verschillen, volgen dit soort regelingen vaak een vergelijkbaar stramien. De subsidie is doorgaans een eenmalige bijdrage per woning of per adres, bedoeld voor het verwijderen van het rookgaskanaal van een houtgestookte haard.
Een belangrijk kenmerk is dat zo'n regeling meestal een subsidieplafond heeft: een totaalbudget dat de gemeente voor dat jaar beschikbaar stelt. Aanvragen worden behandeld op volgorde van binnenkomst, en zodra het plafond is bereikt, kunnen latere aanvragen worden afgewezen, ook al voldoen ze aan alle voorwaarden. Het is in dat opzicht op = op. Wie van een regeling gebruik wil maken, doet er daarom verstandig aan niet te lang te wachten en de aanvraag tijdig in orde te maken.
Verder geldt vrijwel altijd dat de uitvoering door een professioneel bedrijf moet gebeuren, en dat je met bewijsstukken zoals een factuur moet aantonen dat het werk daadwerkelijk is uitgevoerd. De gemeente keert de subsidie dan uit als tegemoetkoming in de gemaakte kosten.
De regeling van de gemeente Eindhoven
Om concreet te maken hoe zo'n regeling eruitziet, helpt het voorbeeld van de gemeente Eindhoven. Eindhoven kent een subsidie voor het verwijderen van het rookgaskanaal van een houtgestookte kachel of haard, als onderdeel van het beleid voor schonere lucht.
De subsidie bedraagt 100% van de gemaakte kosten, met een maximum van 1.000 euro per aanvraag. Het is een eenmalige bijdrage: het exacte bedrag hangt af van de werkelijke kosten, tot dat maximum. De regeling heeft een subsidieplafond voor het jaar; is dat totale budget op, dan worden verdere aanvragen niet meer gehonoreerd. Dat onderstreept het belang om er op tijd bij te zijn.
Na het indienen van een aanvraag krijg je uiterlijk binnen acht weken een reactie van de gemeente. Voor de exacte actuele voorwaarden, bedragen en de aanvraagprocedure verwijs je het beste naar de officiële informatie van de gemeente Eindhoven zelf, want een regeling kan van jaar tot jaar wijzigen.
De voorwaarden
Een subsidie krijg je niet zomaar; er gelden voorwaarden. Het diagram vat de kern ervan samen, op basis van de Eindhovense regeling.
De aanvrager moet eigenaar zijn van de woning en er zelf wonen; de woning moet het hoofdverblijf zijn. Er moet een houtgestookte kachel of haard aanwezig zijn die op het rookgaskanaal is aangesloten, dus een openhaard of een vuurstookplaats waarin hout wordt gestookt. Het volledige rookgaskanaal moet worden verwijderd: bij de Eindhovense regeling betekent compleet dat het kanaal op elke bouwlaag en de schoorsteen op het dak worden weggehaald. En de uitvoering moet gebeuren door een aannemer of sloopbedrijf. Verder geldt een ingangsmoment: het rookkanaal mag niet al voor de ingangsdatum van de regeling gesloopt zijn.
Dit zijn de hoofdlijnen, geen uitputtende lijst. Subsidievoorwaarden zitten vaak in de details, en ze verschillen per gemeente en per jaar. Voor de precieze en actuele voorwaarden raadpleeg je dus de regeling van de gemeente zelf. Welke types verwijdering er zijn en wat daarbij komt kijken, lees je in het artikel over wat een openhaard verwijderen kost.
Een veelgemaakte aanname is dat het weghalen van de haard zelf al recht op subsidie geeft. Dat is doorgaans niet zo. Een regeling als die van Eindhoven vraagt dat het volledige rookgaskanaal definitief onbruikbaar wordt gemaakt, op elke verdieping en inclusief de schoorsteen op het dak. Alleen het vuurkorf- of haardelement uit de schouw halen, zonder het rookgaskanaal aan te pakken, kwalificeert dan niet. Wie de subsidie wil benutten, moet dus voor de volledige verwijdering kiezen, niet voor de lichtste variant.
Subsidie in andere gemeenten
Eindhoven is een voorbeeld, geen uitzondering en geen norm. Of er voor jouw gemeente een vergelijkbare regeling bestaat, en zo ja met welk bedrag en welke voorwaarden, is per gemeente verschillend. Sommige gemeenten hebben een regeling, andere niet, en regelingen worden ingevoerd, gewijzigd of beëindigd.
Het is daarom niet verstandig om aan te nemen dat een bedrag of een regeling die je ergens leest, ook voor jouw situatie geldt. De enige betrouwbare bron is de gemeente zelf. Kijk op de website van je gemeente onder subsidies, of neem contact op met het gemeenteloket, om te achterhalen of er een regeling is voor het verwijderen van een rookgaskanaal of houtkachel. Een sloopbedrijf dat in jouw regio werkt, kan vaak ook aangeven of er iets bekend is.
Combineren met andere regelingen
Wie de openhaard weghaalt omdat de woning overstapt op een andere manier van verwarmen, bijvoorbeeld een warmtepomp, kan soms met meer dan één regeling te maken krijgen. Naast een eventuele gemeentelijke subsidie voor het rookgaskanaal bestaat er een landelijke regeling die het verduurzamen van de woning ondersteunt, waaronder de aanschaf van een warmtepomp.
Die landelijke regeling en een gemeentelijke subsidie staan los van elkaar en hebben elk hun eigen voorwaarden, bedragen en aanvraagweg. De bedragen en voorwaarden van de landelijke regeling wijzigen bovendien regelmatig. Overweeg je zo'n combinatie, zoek dan per regeling de actuele informatie op bij de juiste instantie, en ga niet uit van een vast totaalbedrag.
Hoe pak je een aanvraag aan?
Wil je van een regeling gebruikmaken, dan is de volgorde van handelen belangrijk. Ga eerst na of er voor jouw gemeente een regeling bestaat en wat de voorwaarden zijn, voordat je iets in gang zet. Sommige regelingen vragen dat je pas aanvraagt na de uitvoering, andere juist daarvoor; dat verschilt, en het is een van de eerste dingen om uit te zoeken.
Zorg dat de uitvoering door een professioneel bedrijf gebeurt en dat je de bewijsstukken bewaart, zoals de factuur en eventueel foto's van het werk. Dien de aanvraag tijdig in, want door het subsidieplafond kan op = op gelden. Veel sloopbedrijven kunnen helpen bij de aanvraag, door de factuur in het juiste format aan te leveren en bewijsmateriaal mee te geven. Vraag daar gerust naar bij het offertegesprek.
Veelgestelde vragen
Is er subsidie voor het verwijderen van een openhaard?
Sommige gemeenten kennen een subsidieregeling voor het verwijderen van een houtgestookte openhaard of kachel met het bijbehorende rookgaskanaal, meestal vanuit het oogpunt van luchtkwaliteit. Of zo'n regeling voor jouw gemeente geldt, verschilt en verandert. De gemeente Eindhoven heeft bijvoorbeeld een regeling; raadpleeg voor jouw situatie altijd de actuele informatie van de eigen gemeente.
Hoeveel subsidie geeft de gemeente Eindhoven?
De regeling van de gemeente Eindhoven vergoedt 100% van de gemaakte kosten met een maximum van 1.000 euro per aanvraag. Het gaat om een eenmalige subsidie voor het verwijderen van het volledige rookgaskanaal van een houtgestookte kachel of haard. Het exacte bedrag hangt dus af van de werkelijke kosten, tot dat maximum.
Wat zijn de voorwaarden voor de subsidie?
Bij de Eindhovense regeling moet de aanvrager eigenaar zijn van de woning en er zelf wonen, moet er een houtgestookte kachel of haard op het rookgaskanaal aangesloten zijn, en moet het volledige rookgaskanaal, inclusief de schoorsteen op het dak, worden verwijderd door een aannemer of sloopbedrijf. Het kanaal mag niet al voor de ingangsdatum van de regeling gesloopt zijn. Voorwaarden verschillen per gemeente.
Geldt de subsidie ook voor een gashaard?
Nee. De regelingen richten zich op houtstook, omdat het doel het verbeteren van de luchtkwaliteit is. Een gashaard, een bio-ethanolhaard of een elektrische haard valt er doorgaans niet onder. Het moet gaan om een houtgestookte kachel of openhaard die op een rookgaskanaal is aangesloten.
Krijg ik subsidie als ik alleen het haardelement weghaal?
Doorgaans niet. Een regeling als die van Eindhoven vraagt dat het volledige rookgaskanaal wordt verwijderd, op elke bouwlaag en inclusief de schoorsteen op het dak. Alleen het haardelement weghalen zonder het rookgaskanaal aan te pakken, kwalificeert dan niet. Het gaat de gemeente erom dat het kanaal definitief onbruikbaar wordt.
Hoe lang duurt de behandeling van een aanvraag?
Bij de Eindhovense regeling krijg je uiterlijk binnen acht weken na het indienen van de aanvraag een reactie. Houd er rekening mee dat een regeling vaak een subsidieplafond heeft: zodra het totale budget op is, kunnen aanvragen worden afgewezen. Aanvragen op tijd is dus verstandig.
