Ga naar de inhoud 
Het tapijt is eruit, de kamer is leeg, en de verleiding is groot om meteen de nieuwe vloer te leggen. Toch is dat het moment om pas op de plaats te maken. Wat er onder het tapijt vandaan komt, is zelden meteen geschikt als ondergrond: er liggen lijmresten, de vloer is niet overal even vlak, en bij een oudere woning speelt vocht een rol. Een nieuwe vloer op een slecht voorbereide ondervloer gaat kraken, knerpen of loslaten, en dan begint het werk alsnog opnieuw.
Dit artikel legt uit aan welke drie eisen de ondervloer moet voldoen, hoe je de vlakheid controleert, hoe je beoordeelt of de lijmresten weg moeten, en welke vier niveaus van voorbereiding er zijn. Voor het verwijderen van het tapijt zelf is het artikel over wat tapijt verwijderen kost de plek om te beginnen.
De drie eisen: vlak, schoon, droog
Welke nieuwe vloer er ook komt, de ondervloer moet aan drie basiseisen voldoen. Ze vormen samen de meetlat waarlangs je de voorbereiding legt.
Vlak betekent dat de ondervloer geen hobbels en kuilen heeft die door de nieuwe vloer heen voelbaar of zichtbaar worden. Hoe streng die eis is, hangt af van de nieuwe vloer: een klikvloer is wat toleranter, een gietvloer juist heel kritisch. Schoon betekent dat er geen losse lijmresten, tapijthaakjes, spijkers of stof meer liggen; alles wat los is, moet weg. En droog betekent dat de ondervloer niet te veel vocht bevat, want een nieuwe vloer op een te vochtige ondergrond kan beschadigen. Pas als de ondervloer aan alle drie voldoet, kan de nieuwe vloer erop.
Bij een houten ondervloer komt er nog een aandachtspunt bij: stabiliteit. Een houten vloer kan vlak, schoon en droog zijn en tóch problemen geven als er planken bewegen of kraken. Loop de vloer daarom na op losse delen en zet die vast met extra schroeven voordat je verdergaat. Een bewegende ondervloer werkt door in elke nieuwe vloer die erop komt, en bij een egalisatielaag beïnvloedt het bovendien de hechting.
De vlakheid controleren
Voordat je kunt beslissen hoeveel werk er nodig is, moet je weten hoe vlak de ondervloer eigenlijk is. Dat is met eenvoudige middelen al goed in te schatten.
De eenvoudigste methode is een lange waterpas, het liefst van twee meter. Leg die op verschillende plekken in de kamer en kijk eronderdoor: zie je een duidelijke gleuf tussen de waterpas en de vloer, dan is de vloer daar oneffen. Een variant daarop is een lange, rechte rei, waarmee je op dezelfde manier meet hoeveel de vloer afwijkt. Voor een project waar de vloer echt overal perfect vlak moet zijn, zoals onder een gietvloer, bestaat de nauwkeurigere laser, die per punt de hoogte ten opzichte van een referentievlak aangeeft; zo'n laser is bij een verhuurbedrijf te huur.
De vuistregel: hoe strakker de nieuwe vloer, hoe minder afwijking is toegestaan. Voor klik-laminaat met een folie-ondervloer is een afwijking tot zo'n 2 à 3 millimeter per meter doorgaans acceptabel; voor een gietvloer ligt de grens veel scherper, in de orde van 1 millimeter per meter. Meet dus eerst, en bepaal dan pas welk voorbereidingsniveau nodig is.
Lijmresten: weg of laten zitten?
Bij vastgelijmd tapijt blijven er lijmresten op de ondervloer achter. Of die er allemaal af moeten, is een van de eerste vragen, en het antwoord hangt opnieuw af van de nieuwe vloer.
Bij een zwevende vloer zoals klik-laminaat of een klikvloer mag een dunne, vlak verdeelde lijmrest doorgaans blijven zitten, mits er geen losse stukken of hoge punten zijn. Bij alles waar nieuwe lijm direct op de ondergrond moet hechten, zoals verlijmd PVC, een gietvloer of linoleum, moeten de lijmresten volledig weg, want nieuwe lijm bindt slecht op oude tapijtlijm en dat geeft loslating. Er is ook een twijfelzone: bij klik-laminaat met een dunne folie-ondervloer kan losse korrellijm onder de folie een knerpend geluid geven bij het belopen, en dan is wegschrapen alsnog het verstandigst. De technieken om lijmresten weg te werken, staan in het artikel over vastgelijmd tapijt en tapijtlijm verwijderen.
De vier niveaus van voorbereiding
Hoeveel werk de ondervloer vraagt, valt uiteen in vier niveaus, oplopend van licht naar zwaar. Het diagram zet ze op een rij.
Niveau 1, schoonmaken. Lag er losliggend tapijt zonder lijm en is de ondervloer al vlak, dan volstaat het lichte werk: de tapijthaakjes en spijkers weghalen en de vloer grondig stofzuigen. Geen schraapwerk, geen egaline. De ondergrond is dan klaar voor een nieuwe klikvloer.
Niveau 2, lijmresten weghalen. Is er vastgelijmd tapijt verwijderd en liggen er lijmresten, dan worden die weggeschraapt met een plamuurmes en daarna glad geschuurd; voor een vlak resultaat werkt een fijne schuurkorrel, in de orde van 80 tot 120. Kleine oneffenheden kun je met houtvuller dichten. Dit is het niveau dat past bij de gangbare stap van tapijt naar klik-laminaat of een klikvloer op een verder vlakke ondergrond.
Niveau 3, egaliseren. Is de ondervloer te oneffen, of komt er een vloer op die een strakke ondergrond eist, zoals verlijmd PVC, een gietvloer of linoleum, dan is een egalisatielaag nodig. Voordat de egaline erop gaat, worden eerst diepe scheuren, kuilen en gaten gerepareerd of vlak gehakt; egaline is bedoeld om oneffenheden glad te strijken, niet om grote gaten te vullen, en hoe vlakker de basis al is, hoe beter de egaline uitvloeit. Daarna wordt de egaline over een voorbehandelde, lijmvrije vloer aangebracht en vlak uitgevlakt, waarna ze moet drogen voordat het vloerwerk verdergaat.
Goed om te weten is wat egaliseren wél en niet doet: het strijkt de oneffenheden in de vloer glad, maar maakt een licht hellende vloer niet vanzelf waterpas. Kleine glooiingen in de constructievloer kunnen na het egaliseren nog aanwezig zijn. Het egaliseren van een vloer is bovendien een vak op zich, met eigen aandachtspunten rond de laagdikte, de primer en de droogtijd; daarvoor is de kennisbank de plek om verder te kijken.
Niveau 4, een nieuwe dekvloer. Is de bestaande dekvloer gescheurd, hellend of zo onvlak dat een egalisatielaag het niet meer oplost, dan moet er een nieuwe dekvloer komen. De oude vloer wordt dan weggehakt en er wordt een nieuwe dekvloer gestort. Dat is specialistenwerk met een flinke droogtijd, en het komt alleen bij echt slechte ondervloeren in beeld.
Oud tapijt op de zolder en de slaapkamers weggehaald en netjes afgevoerd, zodat de ruimtes schoon werden opgeleverd als basis voor nieuw laminaat.
Bekijk dit projectWelk niveau bij welke nieuwe vloer?
Welk voorbereidingsniveau je nodig hebt, wordt grotendeels bepaald door de nieuwe vloer. Een paar veelvoorkomende gevallen op een rij.
Voor klik-laminaat volstaat doorgaans niveau 1 of 2: schoonmaken, en de lijmresten weghalen als er vastgelijmd tapijt lag. Voor een klikvloer van vinyl ligt de lat iets hoger, en is bij een minder vlakke ondergrond vaak egaliseren nodig. Voor verlijmd PVC, een gietvloer of linoleum is niveau 3 vrijwel altijd aan de orde: die vloeren vragen een strakke, lijmvrije ondergrond, en het egaliseren is dan specialistenwerk. Voor tegels hangt het van het formaat en de vlakheid af. En leg je weer nieuw tapijt, dan is de voorbereiding licht: schoon en redelijk vlak is voldoende. Voor het meest voorkomende scenario, tapijt eruit en laminaat erin, komt het dus meestal neer op niveau 2.
Zelf doen of laten doen?
De lichtere voorbereiding is goed zelf te doen. Schoonmaken en het weghalen van lijmresten zijn voor een handige doe-het-zelver prima werk, eventueel met een gehuurde schuurmachine voor een groter oppervlak. Daarmee dek je de gangbare laminaat-renovatie af.
Het egaliseren ligt gevoeliger. Een kleine, vlakke ruimte met een dunne laag is door een ervaren klusser nog wel te doen, maar egaline luistert nauw: een verkeerde mengverhouding, een te dikke laag of te vroeg belopen betekent uitkappen en opnieuw. Bij een groter oppervlak, een dikke laag of een strakke eindvloer is het verstandiger om het egaliseren aan een specialist over te laten, die met een vaste prijs en garantie op de vlakheid werkt. En een nieuwe dekvloer storten is sowieso geen doe-het-zelf-werk. Twijfel je waar voor jouw vloer de grens ligt, vraag dat dan na bij het offertegesprek.
Fouten die mensen maken
Rond de ondervloer-voorbereiding komen steeds dezelfde missers terug. Ze kosten achteraf vaak meer dan de voorbereiding zelf.
- Meteen laminaat op lijmresten leggen
Losse lijmkorrels onder een dunne folie-ondervloer geven binnen korte tijd een knerpend geluid. Haal de lijmresten weg voordat je een klikvloer legt.
- Egaliseren zonder voorbehandeling
Egaline die rechtstreeks op een onbehandelde of vette vloer wordt aangebracht, kan loslaten. Een goede voorbehandeling van de ondergrond is geen optie maar noodzaak.
- De vlakheid niet meten
Op het oog lijkt een vloer al snel vlak. Pas een lange waterpas of rei laat zien waar de vloer hol of bol ligt; meet dus voordat je beslist.
- Het vocht niet controleren
Een oude cementdekvloer kan te veel vocht bevatten voor een nieuwe vloer. Een vochtmeting vooraf voorkomt schade aan het nieuwe vloerwerk.
- De droogtijd niet afwachten
Egaline heeft tijd nodig om uit te harden. Te vroeg belopen of bouwen geeft indrukkingen en zwakke plekken; plan de droogtijd dus echt in.
Veelgestelde vragen
Wat moet ik doen na het verwijderen van tapijt?
Begin met een beoordeling van de ondervloer op drie punten: is hij vlak, is hij schoon, en is hij droog. Controleer de vlakheid met een lange waterpas, beoordeel of de lijmresten weg moeten, en meet bij een oude cementdekvloer het vocht. Op basis daarvan kies je het juiste niveau van voorbereiding, van alleen schoonmaken tot egaliseren.
Moet ik de vloer egaliseren na het verwijderen van tapijt?
Dat hangt af van twee dingen: hoe vlak de ondervloer is en welke nieuwe vloer erop komt. Is de vloer oneffener dan de nieuwe vloer toelaat, dan is egaliseren nodig. Voor een strakke vloer zoals een gietvloer of verlijmd PVC is egaliseren vrijwel altijd nodig; voor klik-laminaat op een vlakke ondergrond vaak niet.
Hoe vlak moet de ondervloer zijn voor laminaat?
Voor klik-laminaat met een dunne folie-ondervloer eronder is een afwijking tot zo'n 2 tot 3 millimeter per meter doorgaans acceptabel. Is de vloer oneffener, dan is egaliseren nodig om kraken en knerpen te voorkomen. Controleer de vlakheid met een lange waterpas voordat je het laminaat legt.
Moeten de lijmresten weg voordat ik egaliseer?
Ja. Egaline en de bijbehorende primer hechten slecht op oude tapijtlijm. Voor een goed resultaat moeten de lijmresten er eerst af, met een plamuurmes of machinaal geschuurd, voordat de primer en de egaline worden aangebracht. Een egalisatielaag op een vette lijmlaag kan later loslaten.
Kan ik direct laminaat leggen na het verwijderen van tapijt?
Dat kan als aan drie voorwaarden is voldaan: de lijmresten zijn vlak verdeeld of weggehaald, de vloer is vlak genoeg, en een oude cementdekvloer is droog genoeg. Klopt een van die punten niet, dan is eerst voorbereiding nodig. Bij twijfel is een dunne egalisatielaag een veilige keuze.
Waarom is een vochtmeting belangrijk na tapijt verwijderen?
Een oude cementdekvloer kan meer vocht bevatten dan een nieuwe vloer verdraagt. Leg je laminaat of een andere vloer op een te vochtige ondervloer, dan kan dat schade geven. Een vochtmeting vooraf maakt duidelijk of de vloer droog genoeg is of eerst moet drogen.
