Ga naar de inhoud 
Egaliseren is geen doel op zich, maar een voorbereiding op wat erover komt. En juist dat "wat erover komt" bepaalt hoeveel egaliseren er nodig is. Een ondergrond die voor de ene vloer ruim voldoende vlak is, is voor de andere volstrekt onvoldoende. Wie de vloerkeuze en de voorbereiding los van elkaar bekijkt, betaalt te veel of krijgt een teleurstellend resultaat.
Dit artikel zet de vlakheidseisen per vloertype op een rij, behandelt pvc, laminaat, tegels, gietvloeren en parket apart, en laat zien wanneer egaliseren noodzakelijk is en wanneer het juist weggegooid geld is.
De vlakheidseis verschilt per vloer
Vlakheid wordt uitgedrukt als een maximale afwijking over een bepaalde afstand, doorgaans een afwijking in millimeters per meter. Hoe lager dat getal, hoe strakker de ondergrond moet zijn. En dat getal verschilt sterk per vloertype, om twee redenen: de dikte van de vloer en de manier waarop hij ligt.
Een dunne, soepele vloer volgt de ondergrond en laat elke oneffenheid doortekenen; een dikkere, stuggere vloer overbrugt kleine oneffenheden zelf. En een vloer die zwevend op een ondervloer ligt, zoals laminaat, heeft die ondervloer als buffer, terwijl een vastgelijmde vloer elke hobbel rechtstreeks overneemt. Het diagram zet de vloertypen op volgorde, van tolerant naar streng.
Egaliseren doet overigens meer dan alleen vlak maken. Een egalinelaag maakt de ondergrond ook stabiel en gesloten: ze bindt stof en losse delen, vult de poreuze oppervlakte van een nieuwe dekvloer op, en geeft een vastgelijmde vloer een betrouwbare ondergrond om aan te hechten. Een geëgaliseerde vloer is dus niet alleen vlakker, maar ook draagkrachtiger en stabieler dan de kale ondergrond. Dat is een tweede reden waarom egaliseren bij verlijmde vloeren zo vaak nodig is.
| Nieuwe vloer | Vlakheidseis | Egaliseren nodig? |
|---|---|---|
| Tapijt en vinyl op rol | Heel tolerant | Zelden, alleen bij grote oneffenheden |
| Laminaat op foam | Vrij tolerant | Bij merkbare oneffenheden |
| Zwevend parket | Vrij tolerant | Bij merkbare oneffenheden |
| Klik-pvc | Redelijk strak | Bij een oudere of oneffen ondergrond |
| Tegels | Strak, strenger bij grote tegels | Bij oneffenheden, afhankelijk van de legmethode |
| Verlijmde pvc en parket | Strak | Vrijwel altijd |
| Gietvloer of epoxy | Bijna spiegelvlak | Altijd |
De rode draad: plan de voorbereiding op de strengste eis die van toepassing is. En meet altijd eerst de werkelijke vlakheid van de ondergrond, bijvoorbeeld met een rei of waterpas, voordat je beslist. Pas dan weet je of, en hoeveel, er geëgaliseerd moet worden.
Egaliseren voor pvc
Pvc is een veelgekozen nieuwe vloer, en bij de voorbereiding maakt het veel uit of het om klik-pvc of verlijmde pvc gaat.
Klik-pvc ligt zwevend op een ondervloer en is daardoor redelijk tolerant. Een ondervloer met enige demping vangt kleine oneffenheden op. Op een vlakke, moderne betonvloer of een net gesloopte gladde dekvloer is egaliseren vaak niet nodig; op een oudere of oneffen ondergrond wel. Een dunne laag egaline is dan meestal voldoende.
Verlijmde pvc, ook plak-pvc, is een ander verhaal. De vloer wordt vastgelijmd, en zowel de lijm als de dunne pvc verdraagt geen oneffenheden: elke bobbel tekent door in het oppervlak, en de hechting verslechtert op een oneffen ondergrond. Bij verlijmde pvc is egaliseren daarom vrijwel altijd nodig, tenzij de ondergrond al perfect strak ligt. Pvc is bovendien zo dun dat ook naden en kieren van een oude ondervloer doortekenen, wat de voorbereiding extra belangrijk maakt.
Een aandachtspunt apart is het legpatroon. Pvc die in een visgraatpatroon wordt gelegd, vraagt een nóg strakkere ondergrond dan recht gelegde stroken. Bij een visgraatlegging liggen de stroken onder wisselende hoeken, en daardoor valt het licht steeds anders op de vloer. Die wisselende lichtval maakt elke oneffenheid extra zichtbaar. Wie voor een visgraatvloer kiest, doet er goed aan de ondergrond met extra zorg te laten egaliseren.
Egaliseren voor laminaat
Laminaat is na tapijt en vinyl de meest tolerante vloer. Het ligt zwevend op een foamondervloer, en die ondervloer vangt kleine oneffenheden op. Daardoor is egaliseren bij laminaat lang niet altijd nodig: op een redelijk vlakke ondergrond volstaat een goede ondervloer.
Egaliseren wordt pas zinvol bij merkbare oneffenheden, bijvoorbeeld de aftekening van naden van een oude tegelvloer, of de hoogteverschillen van een oude plankenvloer. Een dunne laag egaline is dan voldoende. Ligt er een houten ondergrond, dan gelden de eigen aandachtspunten uit het artikel over een houten vloer egaliseren. Wordt eerst een oude laminaatvloer verwijderd, dan is het artikel over wat laminaat verwijderen kost nuttig.
Voor laminaat op een vlakke betonvloer zonder noemenswaardige oneffenheden is egaliseren weggegooid geld. De foamondervloer onder het laminaat doet hier het werk. Laat dus eerst de vlakheid meten: blijkt de ondergrond al binnen de tolerantie te liggen, dan is een goede ondervloer voldoende, en dat scheelt aanzienlijk in de kosten. Egaliseren hoort een bewuste keuze te zijn op basis van een meting, geen automatisme.
Egaliseren voor tegels
Bij tegels hangt de vlakheidseis af van de legmethode. Tegels die in een dikkere mortellaag worden gelegd, zijn toleranter, omdat die laag zelf nog hoogteverschil kan opvangen. Tegels die in een dunne lijmlaag worden gelegd, vragen een strakkere ondergrond, want die dunne laag corrigeert vrijwel niets.
Daar komt het tegelformaat bij. Grote tegels zijn strenger dan kleine: een groot, stijf tegeloppervlak kan niet meebuigen met een oneffenheid, en gaat op een oneffen ondergrond hol liggen of zelfs breken. Voor grote formaten is dus een vlakkere ondergrond nodig dan voor kleine tegels. Of egaliseren nodig is, hangt zo af van de combinatie van legmethode en tegelformaat, afgezet tegen de werkelijke vlakheid van de ondergrond.
Egaliseren voor een gietvloer
Een gietvloer of epoxyvloer stelt de strengste eis van alle vloeren. De ondergrond moet vrijwel spiegelvlak zijn, want een gietvloer is dun en egaal en toont onverbiddelijk elke oneffenheid die eronder zit. Wat bij laminaat onzichtbaar zou blijven, tekent bij een gietvloer meteen af.
In de praktijk betekent dat een grondige voorbereiding: vaak twee lagen egaline met droogtijd ertussen, en een eindlaag met een hoogwaardig zelfnivellerend product. Daarbij hoort een vochtmeting voordat de gietvloer wordt aangebracht, want een te vochtige ondergrond geeft scheuren en kost de garantie van de gietvloer. Hoe die droog- en meetfase verloopt, staat in het artikel over hoe lang een geëgaliseerde vloer moet drogen. Gezien de hoge eisen en de kostbare afwerking is dit bij uitstek werk voor een vakman; een mislukte ondergrond maakt een dure gietvloer waardeloos.
Egaliseren voor parket
Bij parket maakt het, net als bij pvc, uit hoe de vloer ligt. Verlijmd parket wordt vastgelijmd op de ondergrond en heeft daardoor geen enkele ruimte om oneffenheden op te vangen; de eis is streng en egaliseren is vrijwel altijd nodig. Omdat hout sterk op vocht reageert, telt hier bovendien een goede droogheid van de ondergrond zwaar mee.
Zwevend parket met een kliksysteem ligt, net als laminaat, op een ondervloer en is daardoor een stuk toleranter. Op een vlakke betonvloer is egaliseren vaak niet nodig; op een oudere of houten ondergrond met merkbare oneffenheden wel, met een dunne laag.
Egaliseren voor tapijt en vinyl op rol
Tapijt en vinyl op rol zijn de meest tolerante afwerkingen. Een tapijt is dik en soepel en absorbeert oneffenheden moeiteloos; vinyl op rol is wat minder vergevingsgezind maar nog steeds tolerant. Voor deze vloeren is het egaliseren van de hele ruimte zelden de moeite waard.
Wat wél zinvol kan zijn, is het lokaal wegwerken van grote oneffenheden, bijvoorbeeld een diepe scheur of een beschadigde plek na sloop. Daarvoor volstaat een plaatselijke reparatie in plaats van een volledige egalisatie. Een uitzondering is vinyl dat wordt verlijmd, bijvoorbeeld in een keuken; dan gelden strengere eisen, vergelijkbaar met die voor verlijmde pvc.
Wanneer is egaliseren overbodig?
Egaliseren kost geld, en het is lang niet altijd nodig. Het is eerlijk om de situaties te benoemen waarin het overbodig is. Klik-pvc of laminaat op een vlakke, moderne betonvloer heeft genoeg aan een goede ondervloer. Tapijt op rol verdraagt zoveel oneffenheid dat egaliseren vrijwel nooit zin heeft. Tegels die over een bestaande, vlakke en vast liggende tegelvloer worden gelegd, hebben die ondergrond vaak al. En voor een tijdelijke vloer, die binnen afzienbare tijd toch weer wordt vervangen, is egaliseren verspilde moeite.
In al deze gevallen geldt hetzelfde: meet eerst de vlakheid, en beslis dan. Een goede ondervloer is een fractie van de prijs van een volledige egalisatie. Wie zonder meten standaard laat egaliseren, betaalt soms voor iets wat niet nodig was. De stelregel voor de hele cluster: egaliseren is een middel, geen automatisme. Voor de prijsopbouw van een egaliseerklus is het artikel over wat vloer egaliseren kost nuttig, en voor de keuze van de werkwijze het artikel over zelfnivellerend versus handmatig egaliseren.
De ondergrond telt ook mee
Tot slot is de vloer die je legt maar de helft van het verhaal; de bestaande ondergrond bepaalt de andere helft. Een vlakke betonvloer is een dankbare ondergrond die voor veel vloeren weinig of geen voorbereiding nodig heeft. Een ondergrond die net na sloop is vrijgekomen, is doorgaans ruwer en vraagt meer. En een houten ondergrond vraagt een eigen, flexibele aanpak.
Een veelvoorkomende valkuil is een oude tapijt- of vloerbedekkingslaag. Tapijt is zelf geen stabiele, draagkrachtige ondergrond: een nieuwe vloer hoort er niet overheen, maar de oude bedekking moet er eerst uit. Pas als het tapijt is verwijderd, kun je de eigenlijke ondervloer beoordelen en bepalen of, en hoeveel, er geëgaliseerd moet worden. Wie deze stap overslaat en pvc of laminaat zomaar over tapijt legt, krijgt een instabiele vloer.
Wordt de oude vloer eerst gesloopt, dan loont het om de sloop en het egaliseren op elkaar af te stemmen: waar grote oneffenheden zitten, kan tijdens de sloop al wat worden weggehaald. De prijsopbouw van het slopen van een betonvloer staat in het artikel over wat een betonvloer slopen kost. Zo grijpen de keuze van de nieuwe vloer, de staat van de ondergrond en het sloopwerk in elkaar tot één doordachte voorbereiding.
Veelgestelde vragen
Hoe vlak moet de ondergrond zijn voor een nieuwe vloer?
Dat verschilt sterk per vloer. Een gietvloer vraagt een vrijwel spiegelvlakke ondergrond, verlijmde pvc en parket vragen een strakke ondergrond, klik-pvc is wat toleranter, en laminaat, tapijt en vinyl op rol verdragen de meeste oneffenheid. De vuistregel: hoe strakker en dunner de eindvloer, hoe vlakker de ondergrond moet zijn.
Moet je altijd egaliseren voor een nieuwe vloer?
Nee. Egaliseren is nodig als de ondergrond niet vlak genoeg is voor de gekozen nieuwe vloer. Ligt de ondergrond al binnen de vereiste tolerantie, dan is egaliseren overbodig en volstaat bij sommige vloeren een goede ondervloer. Voor een gietvloer is egaliseren wel vrijwel altijd nodig, omdat de eis daar het strengst is.
Moet je egaliseren voor klik-pvc?
Niet altijd. Klik-pvc ligt zwevend op een ondervloer en verdraagt daardoor een redelijke mate van oneffenheid. Op een vlakke, moderne betonvloer is egaliseren vaak niet nodig. Op een oudere of na sloop oneffen vloer is het wel verstandig. Meet de vlakheid voordat je beslist; soms volstaat het lokaal opvullen van een paar plekken.
Hoe vlak moet de vloer zijn voor verlijmde pvc?
Voor verlijmde pvc geldt een strengere eis dan voor klik-pvc. De vloer wordt vastgelijmd, en de lijm en de dunne pvc verdragen geen oneffenheden: elke bobbel tekent door en de hechting verslechtert op een oneffen ondergrond. Daarom is egaliseren bij verlijmde pvc vrijwel altijd nodig, tenzij de ondergrond al perfect strak is.
Welke vlakheid is nodig voor een gietvloer?
Een gietvloer stelt de strengste eis van alle vloeren: de ondergrond moet vrijwel spiegelvlak zijn, omdat elke oneffenheid zichtbaar wordt in het eindresultaat. In de praktijk betekent dat doorgaans twee lagen egaline met droogtijd ertussen, en een vochtmeting voordat de gietvloer erop gaat. Dit is bij uitstek werk voor een vakman.
Wanneer is egaliseren overbodig?
Egaliseren is overbodig als de ondergrond al vlak genoeg is voor de gekozen vloer. Dat speelt vaak bij klik-pvc of laminaat op een vlakke moderne betonvloer, bij tapijt, en bij een tijdelijke vloer die toch weer wordt vervangen. Een goede ondervloer is dan voldoende en een stuk goedkoper. Meet eerst de vlakheid voordat je tot egaliseren besluit.
